Συστατικά ισορροπημένης αυτοεκτίμησης

Aπαραίτητα συστατικά μιας ισορροπημένης αυτοεκτίμησης που συνδέονται άρρηκτα μεταξύ τους είναι:

• η εικόνα που έχει κάποιος για τον εαυτό του
• η αγάπη προς τον εαυτό του
• η εμπιστοσύνη στον εαυτό του
  

Η πρώτη εικόνα που σχηματίζει κάποιο άτομο για τον εαυτό του διαμορφώνεται από τα σχέδια που κάνουν οι γονείς για αυτό, καθώς το παιδί νιώθει την ανάγκη να εκπληρώσει τις επιθυμίες των γονιών του και να φανεί αντάξιο των προσδοκιών τους. Στην περίπτωση που δεν καταφέρει να αντεπεξέλθει στις απαιτήσεις των γονέων του, υπάρχει ο κίνδυνος να αναπτύξει χαμηλή αυτοεκτίμηση.
Όσον αφορά την αγάπη προς τον εαυτό, αυτή εξαρτάται από την αγάπη που δέχτηκε κάποιος από τους γονείς του κατά τη διάρκεια της παιδικής ηλικίας.
Τέλος η εμπιστοσύνη στον εαυτό συμβάλλει στο να ενεργεί κάποιος χωρίς το φόβο της αποτυχίας ή της κριτικής από τους άλλους και οδηγεί σε μια σταθερή αυτοεκτίμηση.

Η σημασία της αυτοεκτίμησης

Τι γίνεται όταν κάποιος έχει υψηλή αυτοεκτίμηση;
Η αυτοεκτίμηση κατέχει πρωταρχικό ρόλο στη ζωή κάθε ανθρώπου και αυτό γιατί έχοντας υψηλή αυτοεκτίμηση μπορεί κανείς να είναι αποδοτικός και να αντιμετωπίζει τις δυσκολίες της ζωής ενώ ταυτόχρονα του επιτρέπει να νιώθει καλά με τον εαυτό του και με τους άλλους. Το να αισθάνεται κανείς καλά με τον εαυτό του είναι σημαντικό, καθώς αυτό του δίνει ένα αίσθημα ελέγχου της ζωής του και παράλληλα τον κάνει να αντλεί ευχαρίστηση από τις σχέσεις του, να έχει ρεαλιστικές προσδοκίες από τον εαυτό του και να κυνηγάει τους στόχους που θέτει. Γενικά όσο πιο θετικές είναι οι σκέψεις και τα συναισθήματα ενός ατόμου για τον εαυτό του τόσο μεγαλύτερη αυτοεκτίμηση έχει και τόσο πιο ευχαριστημένος είναι από τη ζωή του. Βέβαια η πολύ υψηλή αυτοεκτίμηση έχει συσχετιστεί και με δυσπροσαρμοστικές συμπεριφορές όπως είναι η διατήρηση υπερβολικά φιλόδοξων και μη ρεαλιστικών στόχων κάτω από απειλητικές συνθήκες αποτυχίας καθώς και μια αντιπαραγωγική επιμονή όταν η επίδοση δε σχετίζεται με την προσπάθεια.

Τι γίνεται όταν κάποιος έχει χαμηλή αυτοεκτίμηση;
Από την άλλη μεριά όταν κάποιος έχει χαμηλή αυτοεκτίμηση, σημαίνει ότι έχει αρνητική άποψη για τον εαυτό του, ότι δεν τον κρίνει ευνοϊκά και ότι προσδίδει στον εαυτό του μηδαμινή αξία. Το να αισθάνεται κανείς άσχημα για τον εαυτό του μπορεί να συμβάλλει σε μια διαστρεβλωμένη εικόνα του εαυτού και των άλλων, σε έλλειψη αυτοπεποίθησης, σε κακή απόδοση και σε δυστυχία. Έτσι η χαμηλή αυτοεκτίμηση αντανακλάται σε διάφορες πλευρές ενός ανθρώπου επηρεάζοντάς τη σκέψη, τη συμπεριφορά, τα συναισθήματα και τη σωματική του κατάσταση.
Για παράδειγμα ένα άτομο που έχει αρνητικές πεποιθήσεις για τον εαυτό του, που παρουσιάζει συχνά άγχος, θλίψη, ενοχές, απογοήτευση και θυμό με τον εαυτό, καθώς και δυσάρεστα σωματικά συμπτώματα μπορεί να βασανίζεται από χαμηλή αυτοεκτίμηση. Επιπλέον η χαμηλή αυτοεκτίμηση επηρεάζει πολλούς τομείς της ζωής ενός ατόμου. Συγκεκριμένα στον εργασιακό τομέα τα άτομα με χαμηλή αυτοεκτίμηση δυσκολεύονται να επιβραβεύσουν τον εαυτό τους και συχνά θεωρούν ότι η επιτυχία τους οφείλεται σε τυχαίους παράγοντες. Αρκετοί από αυτούς εξαιτίας του φόβου της αποτυχίας είτε αποφεύγουν τις προκλήσεις, είτε επιδεικνύουν τελειομανία.
Στο τομέα των σχέσεων τα άτομα αυτά δείχνουν υπερβολική ευαισθησία στην κριτική των άλλων και προσπαθούν με κάθε τρόπο να είναι αρεστοί στους άλλους. Έτσι είναι πιθανό κάποιος που έχει χαμηλή αυτοεκτίμηση να βάζει ως πρώτη προτεραιότητα τις επιθυμίες των άλλων και ως επακόλουθο επηρεάζεται και ο τρόπος που φροντίζει τον εαυτό του με χαρακτηριστική αντίδραση την παραμέληση του εαυτού. Τέλος η χαμηλή αυτοεκτίμηση μπορεί να επηρεάσει ακόμα και τον τρόπο που αξιοποιεί κάποιος τον ελεύθερο του χρόνο με συνήθη αντίδραση την αποφυγή των δραστηριοτήτων.

Υπάρχει μόνο ένα είδος αυτοεκτίμησης;
Βέβαια υπάρχει η άποψη ότι η αυτοεκτίμηση είναι πολυεπίπεδη και αποτελείται από επιμέρους εκφράσεις σε κάθε τομέα χωρίς να συνδέονται μεταξύ τους. Για αυτόν το λόγο είναι πιθανό το ίδιο άτομο να έχει υψηλή αυτοε-κτίμηση σε κάποιο τομέα, ενώ ταυτόχρονα να διατηρεί χαμηλή αυτοεκτίμηση σε κάποιον άλλο. Το πως αξιολογεί κάποιος τον εαυτό του διαφέρει ανάλογα με τις περιστάσεις, το περιβάλλον στο οποίο βρίσκεται, καθώς και τους ανθρώπους που έχει απέναντι του. Αν και οι κεντρικές πτυχές της αυτοεκτίμησης παραμένουν σταθερές, η αυτοεκτίμηση έχει δυναμική μορφή και είναι κάτι που διαρκώς μεταβάλλεται με αποτέλεσμα άλλοτε να είναι σταθερή και δυνατή και άλλοτε λιγότερο.

ΑΥΤΟΕΚΤΙΜΗΣΗ

Η αυτοεκτίμηση αποτελεί μια από τις σημαντικότερες παραμέτρους για την ψυχολογική επάρκεια ενός ατόμου.

Τι είναι η αυτοεκτίμηση;
Η αυτοεκτίμηση είναι ένας όρος με τον οποίο περιγράφονται πτυχές του εαυτού. Συγκεκριμένα αντανακλά την άποψη που έχει κάποιος για τον εαυτό του, τον τρόπο με τον οποίο κρίνει τον εαυτό του και την αξία που του προσδίδει. Οι ρίζες της λέξης αυτοεκτίμηση προσδιορίζουν και το περιεχόμενο της. Έχει ως πρώτο συνθετικό τη λέξη «αυτό» που αναφέρεται στον εαυτό και ως δεύτερο συνθετικό τη λέξη εκτίμηση. Το ρήμα εκτιμώ προέρχεται από το λατινικό estimare, που σημαίνει αποτιμώ και ορίζεται ως «προσδιορίζω την αξία ενός πράγματος» και ως «έχω συγκεκριμένη γνώμη για κάτι».
Η αυτοεκτίμηση δηλαδή είναι η συλλογική αξιολογική διάσταση του εαυτού που αναφέρεται επίσης και ως αυτoαξία ή αυτoεικόνα.

Σε τι διαφέρει η αυτοεικόνα/αυτοαντίληψη απο την αυτοεκτίμηση;
Στο παρελθόν δεν υπήρχε σαφή διάκριση ανάμεσα στην αυτοεικόνα και στην αυτοεκτίμηση αλλά χρησιμοποιούσαν αυτούς τους δυο όρους εναλλακτικά. Οι δύο αυτές έννοιες δε θα πρέπει να συγχέονται, γιατί αναφέρονται σε διαφορετικές πλευρές του εαυτού. Ενώ η αυτοαντίληψη αποτελεί τη γνωστική πλευρά της αυτογνωσίας, η αυτοεκτίμηση αποτελεί τη συναισθηματική πλευρά και αναφέρεται στο κατά πόσον το άτομο αποδέχεται και εκτιμά τον εαυτό του. Συγκεκριμένα με τον όρο αυτοαντίληψη εννοούμε τον τρόπο με τον οποίο ένα άτομο αντιλαμβάνεται τον εαυτό του. Στην ουσία αποτελεί μια δήλωση ή περιγραφή του ατόμου για τον εαυτό του ασχέτως αν αυτή στηρίζεται σε υποκειμενικά ή αντικειμενικά κριτήρια. Από την άλλη μεριά η αυτοεκτίμηση αναφέρεται στο βαθμό που κάποιος επαινεί, εκτιμά, αποδέχεται ή εγκρίνει τον εαυτό του.